makine işi

Çeşitli örtü, giyim ve dekoratif eşyalar süslemek amacıyla tabiattaki renk, şekil ve geometrik desenlerden,eski Türk sanatı kaynaklarından yararlanılarak kumaş ve deri üzerine çeşitli ipliklerle, simlerle makine de yapılan işlemelerdir. Bu işlemeler yapılacak işin özelliğine göre kasnaklı ve kasnaksız olmak üzere makine de iki şekilde uygulanır.

Bilindiği gibi işleme ipek, yün, keten, pamuk, metal vb. iplikler kullanarak, çeşitli iğneler ve uygulama biçimleri aracılığıyla; keçe,deri dokuma çeşitlemeleri vb. üzerine yapılan bezemeler olarak tanımlanmaktadır. Dokumaların işlemelerinde gözlenen uygulama biçimleri, işlenecek dokumayı oluşturan atkı ve çözgü iplikler üzerinde yapılan temel işlemlerdeki sistem doğrultusunda, beş ana grup altında toplanmaktadır. Dokumanın iplikleri üzerinde yürütülen iğneler, dokumanın iplikleri kapatılarak yapılan iğneler,d okumanın iplikleri çekilerek yapılan iğneler, dokumanın iplikleri kesilerek yapılan iğneler ve dokumanın ya da dokumaların iplikleri bağlanarak yapılan iğneler şeklinde sıralanabilecek bu ana tekniklerin kapsamında zengin çeşitlemeler yer almaktadır. İğnenin dokumanın belli yerine batırılması ve belli yerinde çıkarılmasından oluşan hareketleriyle dokumanın yüzeyini bezeyici bir biçimde, farklı nicelik ve niteliklerde kullanılması, beş ana teknik grubu altında, çeşitlemelerin kümelenmesine ve değişik uygulama biçimlerinin elde edilmesine neden olmaktadır. Birinci grupta dokumanın en ve boy iplikleri ya serbest stilde ya da sayılarak yapılan iğnelerle örtülüdür. İkinci grupta dokumanın küçük ya da büyük yüzeylerinde belirlenen iplikler nakışlarla ya da başka türde dokumalarla, pulla, boncukla, plakayla kapatılır. Üçüncü grupta ya dokumanın çekilmiş ipliklerinin kenarlarına ya da çekilmek üzere bırakılan en ve boy ipliklerinin kenarlarına iğneler uygulanır. Dördüncü grupta kesilecek, kesilmiş, delinmiş dokumaların, dokuma kenarlarını atmasını önlemek ve bezemek amacıyla yapılan iğneler vardır. Beşinci grup ise iğneler dokumanın ipliklerinin bağlamak ya da dokumaları birbirine geçirmek için kullanılan iğnelerden meydana gelir. İğneye takılı ipliğin dokumanın üstünde, altında yönlendirilmesiyle sağlanan yardımla, yapılan, bu iğne hareketleri ana teknik grupları altında kümelenen uygulama çeşitlemelerinin başka deyişle iğnelerin (teknik) oluşmasını sağlamaktadır. Atkı ve çözgü iplikleri bulunmayan keçe, deri vb. gibi gereçler üzerinde yapılan işlemelerde dokumanın iplikleri ile bağlantılı bir uygulama söz konusu olmadığından işleme iğnelerinin serbest stil (iplik) sayılmadan yapılan iğne türlerinden aplike, kordon tutturma, dival işi vb. gibi kapama iğneleri süslemelerde kullanılır.